در روزهای اخیر، وضعیت تامین و توزیع داروی استامینوفن کدئین در داروخانههای کشور با تغییراتی اساسی مواجه شده است. این دارو که پیشتر به وفور در دسترس بود، اکنون در بسیاری از مراکز درمانی کمیاب شده و توزیع آن محدود و سهمیهای شده است. این تغییرات ناشی از کاهش دسترسی به مواد اولیه مورد نیاز جهت تولید این دارو است که به دلایل مختلفی از جمله محدودیتهای وارداتی و مشکلات در فرآیند تامین مواد اولیه رخ داده است.
کاهش دسترسی به مواد اولیه و تاثیر آن بر تولید دارو
سخنگوی انجمن داروسازان ایران در توضیح وضعیت موجود اعلام کرد که بخش قابل توجهی از مواد اولیه مورد نیاز برای تهیه استامینوفن کدئین، در گذشته از طریق کشفیات مواد مخدر داخلی تامین میشد. با ممنوعیت کشت مخدر در افغانستان و کاهش کشفیات در داخل کشور، منابع تامین مواد اولیه نیز محدود شده است. این محدودیتها به کاهش تولید داروهای حاوی کدئین منجر شده و در نتیجه، توزیع آن در داروخانهها محدود و کنترلشده است.
وضعیت بحرانی و تاثیرات آن بر مدیریت دارویی
در شرایط کنونی، مسیرهای واردات مواد اولیه از خارج کشور به دلیل بسته بودن مرزها و محدودیتهای بانکی و ارزی، عملاً مسدود شده است. این موضوع باعث شده است که امکان تامین مواد اولیه از طریق واردات بسیار محدود و مشکل شود. در نتیجه، داروخانهها حتی با داشتن نسخههای معتبر، قادر به تامین دارو نیستند و مراجعهکنندگان باید به چندین مرکز درمانی و داروخانه مراجعه کنند تا داروی مورد نیاز خود را پیدا کنند.
تغییر در سیاست توزیع و نگرانیهای مرتبط
پیشتر، این دارو به عنوان دارویی معمولی و بدون نیاز به نسخه در اختیار بیماران قرار میگرفت، اما اکنون به دلیل کنترلهای جدید، تنها با نسخه معتبر و در قالب سهمیههای مشخص در داروخانهها توزیع میشود. این موضوع علاوه بر کاهش در دسترس بودن، نگرانیهایی را درباره کیفیت و امنیت مصرف دارو ایجاد کرده است، چرا که مراجعهکنندگان مجبورند برای تامین داروهای مورد نیاز خود، مسیرهای طولانی و پرهزینه را طی کنند.
دلایل اصلی کمبود و آینده وضعیت دارویی
در توضیح علل اصلی این کاهش، هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، تأکید کرد که کاهش کشفیات مواد مخدر در داخل کشور و ممنوعیت کشت مخدر در افغانستان، تاثیر زیادی بر کاهش تامین مواد اولیه داشته است. علاوه بر این، محدودیتهای وارداتی و مشکلات در انتقال ارز، مسیرهای تامین دارو و مواد اولیه را مسدود کرده است. او تصریح کرد که در شرایط عادی، میتوانستیم از منابع دیگر و کشورهای هممرز مواد مورد نیاز را وارد کنیم، اما اکنون با وضعیت بحرانی و جنگی مواجه هستیم که مسیرهای ترانزیت و تامین دارو را بسته است.
پیشبینی و نکات مهم برای مصرفکنندگان
در چنین وضعیتی، رعایت دقت و مدیریت مصرف داروها اهمیت ویژهای پیدا میکند. بیماران باید در استفاده از داروهای حاوی کدئین، با رعایت دوز و دستور پزشک عمل کنند و از مصرف بیرویه و خودسرانه پرهیز نمایند. همچنین، لازم است که سیستمهای نظارتی و سیاستگذاریهای کلان، در جهت تامین پایدار دارو و جلوگیری از بحرانهای مشابه در آینده، اقدامات موثری انجام دهند.
