با افزایش دمای هوا و شروع فصل گرما، اهمیت رعایت نکات بهداشتی و پیشگیری از بیماری تب کریمه کنگو در استان خراسان رضوی افزایش یافته است. این بیماری ویروسی مشترک بین انسان و دام است که در صورت عدم کنترل و اقدامات پیشگیرانه، میتواند عواقب جدی برای سلامت عمومی داشته باشد.
آشنایی با بیماری تب کریمه کنگو و راههای انتقال آن
تب کریمه کنگو یک بیماری عفونی است که توسط ویروسی زئونوتیک (مشترک بین انسان و حیوان) ایجاد میشود و معمولاً در دامهای اهلی و وحشی بدون علائم آشکار ظاهر میگردد. این ویروس پس از آلوده شدن دامها، در بدن آنها بدون بروز نشانههای بالینی، در حال گردش است و تشخیص آن در مراحل اولیه بسیار دشوار است. انتقال ویروس عمدتاً از طریق گزش کنههای آلوده، تماس مستقیم با خون، بافتها و ترشحات دامهای مبتلا، و همچنین تماس با لاشههای دام در مراحل ذبح غیربهداشتی صورت میگیرد.
نقش کنهها و چرخه انتقال ویروس
کنههای سخت از جمله جنس هیالوما، ناقلهای اصلی ویروس محسوب میشوند و در چرخه طبیعی بین کنهها و مهرهداران، نقش مهمی در گردش ویروس دارند. ویروس در این چرخه به صورت بومی باقی میماند و بهطور مداوم در جمعیت کنهها و جانوران در حال گردش است. بنابراین، کنترل کنهها و کاهش جمعیت آنها نقش کلیدی در کاهش خطر انتقال بیماری دارد.
علائم بیماری در دامها و انسانها و خطرات آن
در دامهای مبتلا، علائم خاصی مشاهده نمیشود یا ممکن است تنها با تب خفیف و گذرا همراه باشد. اما در انسان، بیماری بسیار خطرناک است و میتواند با علائم شدیدی مانند تب ناگهانی، سردرد، دردهای عضلانی، ضعف، تهوع و استفراغ ظاهر شود. در مراحل پیشرفته، خونریزیهای زیرپوستی و داخلی از عوارض جدی هستند که در صورت عدم درمان، منجر به مرگ فرد میشوند. بنابراین، اهمیت تشخیص زودهنگام و مراقبتهای پزشکی فوری بیش از هر زمان دیگری است.
پیشنهادات و راهکارهای پیشگیری
- کنترل و کاهش جمعیت کنهها از طریق سمپاشی هدفمند و موثر در محلهای نگهداری و پرورش دامها، بهویژه در فصول گرم سال
- مراقبت و رعایت نکات بهداشتی در فرآیند ذبح و نگهداری گوشت و احشاء دامها، شامل نگهداری گوشت در دمای مناسب حداقل ۲۴ ساعت و اجتناب از تماس مستقیم با خون و بافتهای آلوده
- تولید و مصرف گوشت از مراکز مجاز و معتبر، و پرهیز از ذبح غیربهداشتی در محیطهای غیررسمی
- استفاده از تجهیزات حفاظتی مانند دستکش و ماسک هنگام تماس با دام و کنهها، و رعایت نکات ایمنی در مراحل ذبح و بستهبندی گوشت
- آگاهیبخشی به دامداران و مردم درباره خطرات بیماری و اهمیت انجام اقدامات پیشگیرانه، بهویژه در فصول گرم سال که شیوع بیماری افزایش مییابد
نکات مهم در خرید و مصرف گوشت دام
برای جلوگیری از انتقال ویروس، لازم است گوشت مورد نیاز خانواده حتماً از مراکز مجاز تهیه و در مدت زمان مناسب و در دمای کنترلشده نگهداری شود. بهتر است جگر و سایر احشاء دام حداقل ۴۸ ساعت در یخچال نگهداری شده و پس از طی مراحل جمود نعشی و کاهش اسیدیته مصرف گردند. این اقدامات به کاهش ریسک انتقال ویروس و جلوگیری از بروز بیماری کمک میکند.
نتیجهگیری و اهمیت آگاهی عمومی
با توجه به اینکه ویروس تب کریمه کنگو در حیوانات بدون علائم بالینی قابل تشخیص است، مراقبت و کنترلهای بهداشتی باید در سطح گسترده انجام شود. آگاهیبخشی به مردم و دامداران درباره روشهای پیشگیری، رعایت نکات ایمنی در فرآیند ذبح و نگهداری گوشت، و مبارزه با کنهها نقش حیاتی در کاهش موارد ابتلا و جلوگیری از شیوع این بیماری دارد. در صورت مشاهده علائم مشکوک در دامها یا افراد، سریعاً باید به مراکز درمانی مراجعه و اقدامات لازم انجام شود تا از بروز بحرانهای سلامت عمومی جلوگیری گردد.
