در جریان تحولات مهم در ساختار رقابتهای باشگاهی آسیا، تغییراتی اساسی در قوانین و استانداردهای صدور مجوز حرفهای و نحوه تخصیص سهمیهها در لیگ نخبگان صورت گرفته است. این تحولات، که پس از جلسهای با حضور مهدی تاج در فدراسیون فوتبال ایران برگزار شد، نشاندهنده تمایل فدراسیون فوتبال برای ارتقاء سطح حرفهای و استانداردهای باشگاهها است و میتواند در آیندهای نزدیک تاثیر قابل توجهی بر سهمیههای تیمهای ایرانی در رقابتهای آسیایی داشته باشد.
یکی از مهمترین مباحث مطرحشده در این نشست، تغییر در ساختار مسابقات باشگاهی آسیا بود. بر اساس برنامههای جدید، تعداد تیمهای وارد شده در لیگ نخبگان از ۲۴ به ۳۲ تیم افزایش مییابد، که این موضوع میتواند سهمیه ایران را نیز تحت تاثیر قرار دهد. در نتیجه این تغییر، تیمهای ایرانی در فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۷، از حالت دو سهمیه (مستقیم و غیرمستقیم) به دو سهمیه مستقیم در لیگ نخبگان خواهند رسید، که این امر به دلیل عملکرد مثبت باشگاههای ایرانی در فصلهای گذشته و افزایش امتیازات کلی کشور است. عملکرد درخشان باشگاههای ایرانی در فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۶، که موجب عبور از قطر و قرار گرفتن در رتبه سوم در منطقه غرب آسیا شده، نقش کلیدی در این پیشرفت داشته است.
علاوه بر این، در صورت ادامه روند رو به رشد، ایران در فصل ۲۰۲۷-۲۰۲۸ میتواند به سه سهمیه مستقیم در لیگ نخبگان دست یابد و به صورت همزمان، یک سهمیه مستقیم در سطح دوم رقابتهای باشگاهی آسیا را کسب کند. این موضوع اهمیت زیادی برای باشگاهها دارد، چرا که رقابت برای کسب سهمیهها و موفقیت در مسابقات قارهای به شدت افزایش یافته است.
در حوزه استانداردهای صدور مجوز حرفهای، AFC از نسخه جدید آییننامه در سال ۲۰۲۶ رونمایی کرده است. این آییننامه، که قرار است از فصل ۲۰۲۷-۲۰۲۶ اجرا شود، معیارهای ارزیابی باشگاهها را از پنج به هفت معیار ارتقاء میدهد. در کنار معیارهای ورزشی، زیرساختها، پرسنل، حقوقی و مالی، حالا باشگاهها باید الزامات حرفهای جدیدی را نیز رعایت کنند تا مجوز حضور در مسابقات آسیایی را کسب کنند. این موضوع نشان میدهد که صرفاً داشتن تیم قدرتمند دیگر کافی نیست و نیازمند رعایت استانداردهای گستردهتری است.
در مورد زیرساختها، AFC ورزشگاههای میزبان مسابقات قارهای را در پنج سطح دستهبندی کرده است. برای میزبانی مسابقات لیگ نخبگان، نیاز است که ورزشگاهها سطح اول را برآورده کنند، که مهمترین ویژگی آن، مسقف بودن جایگاه اصلی و جایگاه روبهروی آن است. این الزام، ورزشگاههایی مانند آزادی، یادگار امام تبریز و شهر قدس را بیش از پیش در کانون توجه قرار میدهد، چرا که استانداردهای لازم را باید تامین کنند.
در بخش توسعه ورزشهای تیمی، برنامه مزیت باشگاهی فیفا نیز مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس این برنامه، باشگاههایی که بازیکنان خود را در تیمهای ملی قرار میدهند و این بازیکنان در فهرست نهایی رقابتها قرار میگیرند، میتوانند از مزایایی برخوردار شوند. در حال حاضر، پنج باشگاه ایرانی حدود یک میلیون دلار از این برنامه دریافت کردهاند، رقمی که هرچند نسبت به باشگاههای بزرگ منطقه کمتر است، اما نشاندهنده ظرفیت اقتصادی فوتبال ایران در حوزههای بینالمللی است.
در حوزه فوتبال زنان، اصلاحاتی برای توسعه و تقویت زیرساختها در حال انجام است. از فصل ۲۰۲۸-۲۰۲۹، اخذ مجوز حرفهای برای باشگاههایی که قصد حضور در رقابتهای آسیایی را دارند، الزامی خواهد بود. این تغییر، بخشی از تلاشهای AFC برای ارتقاء ساختارهای مدیریتی و زیرساختی در بخش فوتبال زنان است و میتواند نقش مهمی در توسعه این شاخه از ورزش در منطقه ایفا کند.
در مجموع، این تحولات نشان میدهد که فوتبال باشگاهی آسیا در دورهای قرار گرفته که در آن، موفقیتهای داخلی و کسب سهمیههای آسیایی تنها با رعایت استانداردهای حرفهای و زیرساختی کامل محقق میشود. برای فوتبال ایران، این فرصتهای جدید میتواند راهی برای ارتقاء جایگاه در سطح قاره باشد، اما همزمان، نیاز است که زیرساختها و ساختارهای داخلی باشگاهها نیز با سرعت بیشتری توسعه یابد تا بتوانند در این رقابتهای سرسخت، جایگاهی مناسب پیدا کنند.
