در ادامه روند تحقیقاتی ناسا در حوزه فناوریهای ورزشی، این سازمان با همکاری فیفا و شرکت آدیداس، اقدام به ارسال توپ رسمی جام جهانی ۲۰۲۶ با نام «ترایوندا» به ایستگاه فضایی بینالمللی کرده است. هدف اصلی این پروژه بررسی رفتار توپ در شرایط بیوزنی و تأثیر فناوریهای داخلی بر حرکت و پایداری آن است.
بررسی اثرات بیوزنی بر رفتار توپ فوتبال
بر اساس اعلام ناسا، این توپ در ارتفاع تقریبی ۴۰۰ کیلومتری از سطح زمین و در محیط ریزگرانش مورد آزمایش قرار گرفته است. دانشمندان با مطالعه مرکز جرم و توزیع جرم داخلی توپ، تأثیر این عوامل بر حرکت، تعادل و چرخش آن را ارزیابی کردهاند. این تحقیق بخشی از برنامههای بلندمدت ناسا برای درک بهتر اثرات فیزیکی در فضا است که در سال ۲۰۱۹ نیز نمونههایی از آن انجام شده بود.
فناوریهای تعبیهشده در توپ و تأثیر آنها بر بازی
از سال ۲۰۲۲، شرکت آدیداس در تولید توپهای رسمی مسابقات بزرگ، حسگرهای الکترونیکی قرار داده است. این حسگرها به صورت آنی سرعت، موقعیت و ضربههای وارد شده به توپ را ثبت میکنند که به داوران و تیمهای پخش زنده کمک میکنند. اما این حسگرها باعث افزایش جرم در نقاط خاصی از توپ میشوند و توزیع نابرابر جرم، بر مسیر حرکت و تعادل آن در هوا تأثیر میگذارند.
توپ ترایوندا، که در جریان برگزاری مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ در سه کشور کانادا، مکزیک و آمریکا مورد استفاده قرار میگیرد، شامل چهار پنل و سیستمهای ردیابی داخلی است. این فناوریها علاوه بر ثبت موقعیت، تأثیر مستقیم بر توزیع جرم داخلی دارند و میتوانند مسیر حرکت توپ در هوا را تغییر دهند. ناسا در بیانیهای اعلام کرده است که یافتههای این پروژه، درک عمیقتری درباره تأثیر فناوریهای داخلی بر عملکرد توپ در جریان بازی فراهم میآورد.
تأثیرات علمی و کاربردی این پژوهشها
این تحقیقات، بخشی از برنامههای گسترده ناسا در زمینه توسعه فناوریهای مرتبط با علم ورزش و آیرودینامیک توپ است. پیشتر، دانشمندان این سازمان با استفاده از تونل باد و آزمایشهای فیزیکی، رفتار توپهای جام جهانی در شرایط مختلف را مطالعه کرده و به بهبود طراحی پنلها و سطح توپ کمک کرده بودند.
فعالیتهای سرگرمکننده فضانوردان در محیط بیوزنی
در کنار آزمایشهای علمی، فضانوردان حاضر در ایستگاه فضایی بینالمللی با انجام بازی فوتبال در شرایط بیوزنی، جنبه سرگرمکننده این پروژه را نشان دادند. ویدیویی از این فعالیت منتشر شده است که ضربههای سر، شوتهای آسمانی و حرکات نمایشی فضانوردان را به تصویر میکشد و نشان میدهد چگونه فناوریهای پیشرفته میتواند تجربه ورزش در فضا را بهبود بخشد.
نتیجهگیری و اهداف آینده
این پروژهها نشاندهنده تلاشهای ناسا برای تلفیق علم و فناوری در حوزه ورزش است که بهبود عملکرد توپ و درک بهتر از فیزیک حرکت آن در فضا را هدف قرار دادهاند. در نهایت، این تحقیقات نه تنها در بهبود فناوریهای ورزشی موثر است، بلکه میتواند در توسعه فناوریهای دیگر در حوزههای مختلف نیز کاربرد داشته باشد، هرچند هدف اصلی، ارتقاء دانش فیزیک حرکت و فناوریهای مرتبط در زمین است.
