تحلیلی بر رفتار شکار پرندگان شکاری در مواجهه با آتشسوزیها
در مواجهه با آتشسوزیهای طبیعی و کنترلشده، برخی پرندگان شکاری در شمال استرالیا رفتار متفاوتی از خود نشان میدهند. بر خلاف بیشتر حیوانات که از نزدیکی به شعلهها و آتشها فرار میکنند، این پرندگان به سمت شعلهها میروند و در منطقهای که آتش در حال پیشروی است، به دنبال شکار میگردند. این رفتار نشان میدهد که آتش میتواند برای این پرندگان به عنوان یک فرصت غذایی عمل کند.
بر اساس مطالعهای که توسط گروهی از دانشمندان به سرپرستی ایوو جیکوبز، جانورشناس شناختی، انجام شده است، تعداد «پرنده شکاری بادبادک سیاه» در زمان آتشسوزی تا ۲۳ برابر بیشتر از شرایط عادی مشاهده شده است. این پرندگان، همراه با دیگر گونهها مانند دارخزک سینهسفید و شاهین قهوهای، در نزدیکی شعلهها دیده شدند و رفتار شکار خود را در این شرایط نشان دادند.
چرا پرندگان شکاری به سمت آتش میآیند؟
پژوهشگران معتقدند دلیل اصلی این رفتار، کاهش پوشش گیاهی و بیرونراندهشدن جانوران کوچک و حشرات از محل است. هنگامی که آتش در حال حرکت است، حشرات و دیگر جانوران کوچک که معمولاً در مخفیگاهها پنهان میمانند، از محل فرار میکنند و در معرض دید پرندگان قرار میگیرند. این وضعیت شکار را برای پرندگان شکاری آسانتر میکند و فرصت مناسبی برای شکار فراهم میسازد.
در این مطالعه، مشاهده شد که پرندگان شکاری بیشتر روی بخشهای نسوخته و در مسیر حرکت آتش پرواز میکنند یا جستوجو مینمایند، جایی که احتمال بیرونراندهشدن طعمهها بیشتر است. این رفتار نشان میدهد که آتش برای آنها ابزاری است که شکار را از پنهانگاه بیرون میآورد و شکار را آسانتر میکند.
تغییرات جمعیت «پرنده شکاری بادبادک سیاه» در زمان آتشسوزی
در میان گونههای مشاهدهشده، «پرنده شکاری بادبادک سیاه» با نام علمی Milvus migrans بیشترین وابستگی به آتش را نشان داد. تعداد این پرندگان در زمان حضور آتش حدود ۲۳ برابر بیشتر از زمانی بود که منطقه بدون آتش بود. همچنین، دارخزک سینهسفید نیز در نزدیکی شعلهها به طور قابل توجهی، حدود ۲۰ برابر بیشتر مشاهده شد.
این افزایش جمعیت نشان میدهد که آتش میتواند به عنوان یک فرصت غذایی مهم برای برخی گونهها عمل کند، و پرندگان شکاری هنگام حضور در مناطق آتشسوزی، میزان شکار خود را به طور قابل توجهی افزایش میدهند. در این مطالعه، میانگین شکار پرندگان در شرایط آتشسوزی حدود ۱۰ برابر بیشتر از زمانهای بدون آتش بوده است.
نوع شکار پرندگان شکاری در مواجهه با آتش
بیشتر شکارهای این پرندگان شامل حشرات، به ویژه ملخها، بودند. اما مشاهدهها نشان میدهد که شکار این پرندگان محدود به حشرات نمیشود و آنها وزغ و حتی مار را نیز شکار کردهاند. این تنوع در شکار نشان میدهد که آتش نه تنها تعداد شکار را افزایش میدهد، بلکه فرصت شکار گونههای مختلف جانوران را برای پرندگان شکاری فراهم میکند.
روشهای شکار پرندگان در نزدیکی آتش
به نظر میرسد این پرندگان مستقیماً وارد شعلهها نمیشوند، بلکه در اطراف جبهه آتش و روی زمینهای نسوخته به دنبال شکار میگردند. پرندگان مانند «پرنده شکاری بادبادک سیاه»، که بیشترین وابستگی را نشان داد، در زمان آتشسوزیهای بزرگتر، تعداد بیشتری در منطقه حضور داشتند و هنگام جستوجوی شکار در زمین، عملکرد مؤثرتری نسبت به پرواز در آسمان داشتند.
در نتیجه، آتش برای این پرندگان بیشتر از آنکه تهدید باشد، به عنوان یک فرصت شکار تلقی میشود و نقش مهمی در استراتژیهای شکار آنها ایفا میکند.
پاسخ به سؤال اینکه آیا پرندگان شکاری میتوانند آتش را عمداً گسترش دهند یا خیر، موضوعی است که در مطالعات علمی و مشاهدات میدانی به آن پرداخته شده است. در گذشته، گزارشهایی درباره رفتارهای عجیب و غریبی از برخی پرندگان شکاری استرالیایی منتشر شده است که نشان میدهد این پرندگان ممکن است شاخهها یا تکههای در حال سوختن را از یک منطقه به منطقه دیگر منتقل کنند. این رفتار، که به عنوان "شاهینهای آتشین" شناخته میشود، میتواند منجر به گسترش آتش و تغییر در محیط زیست شود.
در میان گونههایی که چنین رفتاری درباره آنها گزارش شده است، پرنده شکاری بادبادک سیاه نیز قرار دارد. اما پژوهشهای جدید نشان میدهد که این رفتار ممکن است بیشتر در جهت استفاده از آتش موجود برای شکار باشد تا گسترش عمدی آتش. بر اساس یافتههای پژوهشگران، به ویژه جیکوبز و همکارانش، پرندگان شکاری در جریان مشاهدات خود نشان ندادند که عمداً آتش را گسترش میدهند، بلکه بیشتر از آتش موجود برای پیدا کردن و شکار طعمه بهرهبرداری میکنند.
رابطه دیرینه پرندگان شکاری با آتش در تاریخ استرالیا
ارتباط میان انسان، آتش و چشماندازهای طبیعی استرالیا قدمتی چند هزار ساله دارد. انسانها دستکم ۱۱ هزار سال است که از آتش برای مدیریت و کنترل محیطزیست در این سرزمین بهره میبرند. امروزه، بومیان منطقه در فصلهای خشک، آتشهای کنترلشدهای را برای پاکسازی و تنظیم پوشش گیاهی ایجاد میکنند تا از گسترش بیرویه آتشهای طبیعی جلوگیری کنند و محیط زیست را مدیریت نمایند.
پژوهشگران معتقدند که این آتشهای کنترلشده، فرصت مناسبی برای مطالعه رفتار پرندگان شکاری در نزدیکی آتش فراهم میآورد. همچنین، اهمیت دانش بومیان استرالیایی در درک بهتر این رفتارها بر کسی پوشیده نیست؛ چرا که این دانش، ریشهای عمیق در تاریخ و تجربههای نسلهای گذشته دارد و نقش مهمی در فهم روابط حیوانات با آتش ایفا میکند.
آیا آتش واقعاً برای پرندگان شکاری مفید است؟
مطالعات نشان میدهد که برخی پرندگان شکاری میتوانند از آتش برای افزایش فرصتهای شکار بهرهمند شوند. آنها ممکن است با استفاده از آتش، شکار خود را بهتر مشاهده کرده و دسترسی به آن را آسانتر کنند. اما این به معنای آن نیست که هر نوع آتشسوزی برای این پرندگان سودمند است. آتشهای کنترلشده که در مطالعه حاضر مورد بررسی قرار گرفته است، تفاوت زیادی با آتشسوزیهای طبیعی و گسترده دارند.
آتشسوزیهای طبیعی و شدید میتوانند مناطق وسیعی را در بر بگیرند و تغییرات قابل توجهی در زیستبوم ایجاد کنند. در نتیجه، اثرات این نوع آتشها بر رفتار و بقای پرندگان شکاری ممکن است متفاوت باشد. به ویژه با توجه به افزایش دما و تغییرات اقلیمی، وقوع آتشسوزیهای طبیعی در استرالیا در حال افزایش است، که میتواند تأثیرات متفاوتی بر زیستگاههای این پرندگان داشته باشد.
تأثیر تغییرات اقلیمی بر پرندگان آتشدوست
در مورد اثرات تغییرات اقلیمی و افزایش شدت و فراوانی آتشسوزیها بر پرندگان شکاری، هنوز تحقیقات کامل و دقیقی انجام نشده است. پژوهشگران بر این باورند که برای فهم بهتر این موضوع، باید رفتار این پرندگان در مواجهه با آتشهای طبیعی و کنترلشده به صورت جامع بررسی شود. تفاوت در شدت، سرعت گسترش و شرایط محیطی آتشها، میتواند نقش مهمی در تأثیر آنها بر رفتار و بقای پرندگان داشته باشد.
بنابراین، نمیتوان صرفاً بر اساس یافتههای کنونی نتیجه گرفت که افزایش آتشسوزیهای ناشی از تغییرات اقلیمی حتماً برای این پرندگان مفید یا مضر است. نیاز است تحقیقات بیشتری در این حوزه انجام شود تا رابطه واقعی میان تغییرات اقلیمی و رفتارهای شکار این پرندگان مشخص گردد.
اهمیت کشفهای جدید درباره رفتار پرندگان شکاری
مطالعات اخیر، تصویری پیچیدهتر و چندوجهیتر از رابطه حیوانات با آتش ارائه میدهد. برای بسیاری از گونههای جانوری، آتش یک تهدید جدی است، اما برخی پرندگان شکاری توانستهاند از پیامدهای آن برای شکار بهرهمند شوند. این رفتارها، نشان میدهد که حیوانات در مواجهه با تغییرات محیطی، ممکن است راهکارهای نوآورانهای برای بقا پیدا کنند.
همچنین، این یافتهها میتواند توضیحی برای نزدیکشدن «شاهینهای آتشین» به مناطق سوخته باشد. اگر آتش باعث شود شکار برای این پرندگان بیشتر قابل مشاهده و دسترس باشد، طبیعی است که آنها برای بهرهبرداری از این فرصت، به سمت جبهه آتش حرکت کنند. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز پرسشهای زیادی درباره این رفتار باقی است و نیاز به تحقیقات بیشتر در شرایط طبیعی وجود دارد تا روابط دقیق میان پرندگان شکاری و آتش به طور کامل درک شود.
در نهایت، این مطالعات نشان میدهد که رابطه حیوانات با آتش بسیار پیچیده است و درک بهتر آن میتواند به مدیریت بهتر زیستبومها و حفظ تنوع زیستی کمک کند.
منبع: sciencealert
۲۲۷۲۲۷
