در این مقاله، به بررسی عوامل مؤثر در مرگ زودرس سیهزار ایرانی میپردازیم که در اثر آلودگیهای زیستمحیطی، به ویژه آلودگی هوا، رخ میدهد. سازمان حفاظت محیط زیست ایران، با تمرکز بر وضعیت اقلیمی کشور و اثرات تغییرات اقلیمی، اهمیت توجه به مدیریت و کنترل آلایندههای محیط زیستی را برجسته میکند. بر اساس آمارهای رسمی، هر ساله حدود ۶۰ هزار نفر در ایران به دلیل آلودگیهای محیطی، بهویژه آلودگی هوا، جان خود را از دست میدهند، رقمی که نشاندهنده بحران جدی سلامت عمومی است. این معضل، نه تنها در سطح ملی بلکه در سطح جهانی نیز، به عنوان یکی از دلایل اصلی مرگهای زودرس شناخته میشود، که حدود یکچهارم مرگ و میرهای جهانی را شامل میشود.
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست در بیست و پنجمین همایش ملی صنعت سبز، به اهمیت برنامهریزیهای بلندمدت برای مقابله با این بحران اشاره کرد و افزود که شرایط اقلیمی کشور، با توجه به قرار گرفتن در منطقهای خشک و کمبارش، روند توسعه پایدار را چالشبرانگیز ساخته است. وی بیان داشت که سرعت گرمایش زمین در ایران، دو برابر میانگین جهانی است؛ بهگونهای که در طی یک قرن، دمای زمین در جهان یک درجه افزایش یافته است، اما در ایران این رقم به حدود دو درجه رسیده است. این تغییرات، منجر به افزایش شدت و فراوانی رویدادهای اقلیمی مخرب مانند خشکسالیها و سیلابها شده که تأثیر مستقیم بر سلامت و زندگی مردم دارد.
اهمیت مدیریت جامع در کنترل آلودگی
در این راستا، تفاوت میان کنترل آلایندهها و مدیریت آلایندگی به وضوح مشخص میشود. کنترل آلایندهها، معمولاً شامل اقدامات محدودکننده در فعالیتهای صنعتی است که به کاهش میزان آلایندهها کمک میکند، اما کافی نیست. در مقابل، مدیریت زیستمحیطی نیازمند نظام جامع و برنامهریزی استراتژیک است که تمامی بخشهای مرتبط را در بر گیرد و بر اصلاح ساختارهای اقتصادی و صنعتی تمرکز داشته باشد. این رویکرد، میتواند در کاهش اثرات مخرب آلودگیهای محیط زیستی، به ویژه در کاهش مرگهای زودرس، نقش مؤثری ایفا کند.
روند ارزیابی و انتخاب واحدهای صنعتی سبز
در زمینه توسعه صنعت سبز، فرآیند ارزیابی واحدهای صنعتی با خوداظهاری آغاز میشود؛ جایی که شرکتها و واحدهای صنعتی، فعالیتهای خود را اعلام میکنند. پس از این مرحله، ارزیابیهای میدانی در سطح استانها و در نهایت در ستاد سازمان حفاظت محیط زیست انجام میگیرد. بر اساس این ارزیابیها، از میان حدود ۲۸۰ واحد صنعتی که در این فرآیند شرکت کردند، تعدادی به عنوان صنایع سبز و نمونههای برتر انتخاب و تقدیر میشوند. این روند، هدف دارد تا صنایع پایدار و کم آلاینده را ترویج کند و نقش مؤثری در کاهش اثرات زیستمحیطی و مرگ و میرهای ناشی از آلودگیهای صنعتی ایفا کند.
در نتیجه، توجه به برنامهریزیهای بلندمدت و ایجاد سیاستهای مؤثر در حوزه حفاظت از محیط زیست، میتواند ضمن کاهش مرگ و میرهای زودرس، سلامت عمومی جامعه را تضمین کند. با توجه به چالشهای اقلیمی، نیاز به همکاری بیندستی و رعایت استانداردهای جهانی در حوزه صنعت و محیط زیست، بیش از پیش احساس میشود. در این مسیر، آگاهیبخشی عمومی و حمایت از صنایع سبز، نقش کلیدی در تحقق آیندهای سالم و پایدار برای نسلهای آینده ایفا خواهد کرد.
