وضعیت کنونی کتابهای درسی و تحولات اخیر
در آستانه سال تحصیلی جدید، فرآیند چاپ و توزیع کتابهای درسی با سرعت در حال انجام است. بر اساس اعلام مسئولان، چاپ اکثر عناوین به اتمام رسیده و مراحل صحافی و توزیع در حال نهایی شدن است. برخی کتابها که نیازمند اصلاحات جزئی هستند، در مراحل پایانی قرار دارند و به زودی در اختیار دانشآموزان قرار خواهند گرفت.
تولید و توزیع کتابهای درسی برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶
برای این سال تحصیلی، حدود ۹۳۶ عنوان کتاب درسی با تیراژ ۱۶۴ میلیون جلد چاپ شده است. این تعداد بر اساس تحلیلهای جمعیتی و دادههای سامانه ثبتنام تهیه شده است تا نیازهای دانشآموزان به بهترین شکل برآورده شود.
تأثیرات افزایش هزینهها بر قیمت نهایی کتابها
با توجه به افزایش قیمت کاغذ و مواد اولیه، هزینه تولید هر جلد کتاب به شدت افزایش یافته است. در عین حال، دولت حمایتهای مالی مستقیم از طریق یارانهها را ادامه داده است تا قیمت نهایی کتابها برای خانوادهها کاهش یابد و فشار اقتصادی بر آنان کاهش یابد.
ذخیرهسازی و مدیریت منابع کتابها
برای مقابله با حوادث احتمالی و جابهجاییهای ناگهانی، درصدی از تیراژ هر عنوان به عنوان ذخیره احتیاطی در انبارهای مرکزی و استانی نگهداری میشود. این اقدام به منظور تضمین تأمین مداوم نیازهای آموزشی در شرایط غیرمترقبه است.
وضعیت ثبتنام و تحویل کتابهای درسی
بر اساس آمار سامانه یکپارچه، بیش از ۹۱ درصد دانشآموزان ثبتنام خود را نهایی کردهاند. اما حدود ۸ درصد باقیمانده، عمدتاً در پایههای ورودی مانند اول ابتدایی، هفتم و دهم، هنوز مراحل ثبتنام یا تأیید نهایی در سامانه «سیدا» را انجام ندادهاند. این تأخیر ممکن است منجر به کمی تأخیر در دریافت کتابها شود، اما در صورت ثبتنام به موقع، فرآیند توزیع بدون مشکل ادامه خواهد یافت.
در نتیجه، تأکید بر اهمیت ثبتنام بهموقع و تسریع در مراحل آن از سوی خانوادهها و مدارس، برای تضمین تحویل به موقع کتابها و بهرهمندی کامل دانشآموزان از منابع آموزشی است. در صورت تأخیر، دانشآموزان باید منتظر دریافت کتابها از مدرسه باشند، که ممکن است با کمی تأخیر همراه باشد، اما این موضوع در هر استان بسته به شرایط منطقه متفاوت است.
در فرآیند تغییر مدرسه و نقل مکان، دانشآموزان نیاز نیستند مجدداً هزینهای برای سفارش کتاب درسی پرداخت کنند. این سیستم بهصورتی طراحی شده است که پس از تأیید ثبتنام در مدرسه جدید در سامانه «سیدا»، فرآیند اصلاح سفارش بهراحتی انجام میشود. در این حالت، کد مقصد بهروزرسانی شده و حواله بسته آموزشی مستقیماً به مدرسه جدید منتقل میشود، و از انبار منطقه، تحویل مدیر مدرسه انجام میپذیرد.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی توضیح داد که زنجیره توزیع کتاب شامل چهار فاز است: ارسال از چاپخانه به انبار استانها، انتقال از استان به مناطق و نواحی، تحویل بستهها به واحدهای آموزشی، و در نهایت، تحویل کتاب به دانشآموزان.
آغاز توزیع کتاب در برخی مدارس
هماکنون، تمامی فازهای توزیع بهطور مستمر و برنامهریزیشده در سراسر کشور در حال اجرا است. مدیران مدارس موظف هستند که قبل از شروع سال تحصیلی، بستههای آموزشی را دستهبندی و در مدارس توزیع کنند. برخی مدارس از این هفته، فرآیند تحویل کتاب به دانشآموزان را آغاز کردهاند.
همچنین، فرآیند ثبت سفارش، تراکنشهای مالی، تخصیص سهمیه و صدور حوالهها بهصورت کاملاً الکترونیکی و هوشمند انجام میشود و روشهای سنتی حذف شده است.
حذف کتاب کاغذی در دستور کار نیست
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی تأکید کرد که بر اساس اسناد بالادستی و سند تحول بنیادین، و با توجه به تجربیات کشورهای اروپایی در زمینه حذف کتاب درسی کاغذی که در برخی موارد ناکام بوده است، راهبرد آموزش و پرورش در حال حاضر حذف کامل کتاب کاغذی نیست. بلکه هدف توسعه «بستههای تربیت و یادگیری ترکیبی» است.
مطالعات عصبشناختی، شناختی و تجربیات دیگر کشورها نشان میدهند که کتاب چاپی برای تعمیق سواد پایه و تثبیت یادگیری ضروری است. در کنار کتاب فیزیکی، بسترهای مکملی مانند شبکه ملی رشد، کتابهای صوتی، رمزینههای پاسخسریع (QR Code) و محتواهای تعاملی فعال هستند که به تقویت یادگیری چندرسانهای کمک میکنند. برنامه سازمان، توسعه هرچه بیشتر این ابزارهای مکمل است.
