بر اساس گزارشهای اخیر، میزان حیوانگزیدگی و موارد ابتلا به هاری در کشور روند رو به افزایشی دارد. این وضعیت خطرناک نیازمند توجه جدی، آموزش عمومی و اقدامات پیشگیرانه است تا از شیوع بیشتر این بیماری مرگبار جلوگیری شود.
مقدمه و اهمیت موضوع
بیماری هاری، یکی از خطرناکترین بیماریهای عفونی است که در صورت عدم کنترل و پیشگیری، میتواند منجر به مرگ فرد مبتلا شود. هرچند این بیماری در سطح جهانی و در کشور ما همچنان چالشی جدی است، اما با اقدامات مناسب و آگاهیبخشی، میتوان از بروز و گسترش آن جلوگیری کرد.
وضعیت هاری در کشور و روند افزایشی حیوانگزیدگی
بر اساس آمارهای موجود، تعداد موارد حیوانگزیدگی در کشور در دهههای اخیر روند افزایشی قابل توجهی داشته است. در سال گذشته، حدود ۴۴۵ هزار مورد حیوانگزیدگی گزارش شده است که نسبت به سالهای قبل، رشد قابل توجهی نشان میدهد. این روند افزایشی به ویژه از سال ۱۳۹۱ به بعد، قابل مشاهده است؛ به طوری که تعداد موارد حیوانگزیدگی از حدود ۱۰۰ هزار مورد در سال ۱۳۸۰ به بیش از ۴۴۵ هزار مورد در سال گذشته رسیده است. این آمار نشان میدهد که هماکنون، حیوانگزیدگی یکی از چالشهای عمده در حوزه سلامت عمومی کشور است.
سهم حیوانات مختلف در حیوانگزیدگی
بر اساس مطالعات اپیدمیولوژیک، سگها در جایگاه نخست موارد حیوانگزیدگی قرار دارند؛ به نحوی که حدود ۶۰ درصد از کل موارد حیوانگزیدگی مربوط به سگها است. پس از آن، گربهها با سهم ۳۸ درصدی و حیوانات وحشی با سهم ۲ درصد، در رتبههای بعدی قرار دارند. این آمار نشان میدهد که کنترل و واکسیناسیون سگها نقش کلیدی در کاهش موارد حیوانگزیدگی و در نتیجه، پیشگیری از هاری دارد.
توزیع جغرافیایی موارد حیوانگزیدگی
بررسی توزیع جغرافیایی نشان میدهد که استانهای شمالی کشور، به ویژه مازندران، با بیشترین تعداد موارد حیوانگزیدگی مواجه هستند؛ به طوری که در سال گذشته، حدود ۳۱ هزار مورد در این استان ثبت شده است. استانهای گیلان و گلستان نیز در رتبههای بعد قرار دارند. همچنین، استانهای مرکزی مانند اصفهان و شیراز، با میزان قابل توجهی از موارد حیوانگزیدگی روبهرو هستند. در مجموع، مناطق غربی و شمالشرقی کشور بیشترین بروز حیوانگزیدگی را نشان میدهند، که این موضوع نیازمند سیاستگذاریهای هدفمند است.
گروههای سنی و آسیبپذیر در مواجهه با هاری
مطالعات نشان میدهد که کودکان و نوجوانان، بیشترین آسیبپذیری را در مقابل هاری دارند. در سال گذشته، ۲۰ نفر به هاری مبتلا شدند که از این تعداد، ۲ نفر زیر ۵ سال سن داشتند. همچنین، سهم گروههای سنی ۶ تا ۱۰ سال و افراد زیر ۲۰ سال در موارد ابتلا، به ترتیب ۴ و ۲ نفر است. در سطح جهانی، حدود ۴۰ درصد از موارد هاری مربوط به افراد زیر ۱۵ سال است. این آمار اهمیت آموزشهای پیشگیرانه و آگاهیبخشی به کودکان را بیش از پیش مشخص میکند.
اهمیت واکسیناسیون و راهکارهای پیشگیری
یکی از مهمترین راهکارهای پیشگیری از هاری، واکسیناسیون سگها است. بر اساس اعلام متخصصان، اگر حداقل ۷۰ درصد سگهای مناطق پرریسک کشور واکسینه شوند، میتوان زنجیره انتقال بیماری را شکست و میزان ابتلا به هاری را به طور قابل توجهی کاهش داد. هزینه هر واکسن برای سگها حدود ۴ دلار است، اما اجرای این برنامه نیازمند سیاستگذاریهای منسجم و حمایتهای مالی است.
پیشرفتها و چالشها در کنترل هاری
در حال حاضر، کشور ما دارای ۷۲۹ مرکز پیشگیری و مراقبت از هاری است که خدمات رایگان ارائه میدهند. این مراکز، در قالب بیمارستانها و مراکز جامع سلامت فعال هستند، اما بسیاری از آنها به صورت شبانهروزی فعالیت نمیکنند. هزینه کلی درمان حیوانگزیدگی، که شامل واکسن، دارو و مراقبتهای لازم است، بیش از ۵ میلیون تومان برآورد میشود، اما خدمات به صورت رایگان در اختیار بیماران قرار میگیرد. این اقدامات، بخشی از تلاشهای ملی برای کاهش شیوع هاری و حفاظت از سلامت عمومی است.
نتیجهگیری و ضرورت اقدامات جمعی
با توجه به روند افزایشی حیوانگزیدگی و موارد ابتلا به هاری، نیازمند برنامهریزیهای استراتژیک و همکاری تمامی نهادهای مرتبط است. آموزش عمومی، واکسیناسیون سگها، کنترل حیوانات ولگرد و ارتقاء سطح آگاهی جامعه، از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش این بیماری تاثیرگذار باشد. تنها با تلاش جمعی و استمرار برنامههای پیشگیرانه، میتوان هاری را در کشور کنترل و در نهایت حذف کرد و سلامت جامعه را تضمین نمود.
